تفاوت استیل بگیر و نگیر چیست؟

تفاوت‌های استیل بگیر و نگیر چیست و آنها را چگونه می‌توان تشخیص داد؟ روش‌های آن چیست؟ در این مقاله قصد داریم به تفاوت استیل بگیر و نگیر می‌پردازیم. فولاد ضدزنگ یا همان استنلس استیل به دسته‌ای از فولاد‌ها می‌گویند که مقاومت بالایی در برابر خوردگی و زنگ زدگی دارند. فولاد زنگ نزن ار جنبه‌های مختلف، خود به چندین دسته دیگر تقسیم می‌شود که هر کدام خواص و کاربرد‌های متفاوتی دارند. برای این که با این محصولات بیشتر و بهتر آشنا شوید در این مقاله همراه ما باشید.

استیل بگیر چیست؟

استیل بگیر نوعی فولاد ضد زنگ است که به دلیل داشتن خاصیت مغناطیسی، جذب آهنربا می‌شود. این نوع استیل عمدتاً از کروم و آهن تشکیل شده است و به دلیل داشتن کروم، مقاومت خوبی در برابر خوردگی دارد. استیل بگیر به دلیل خاصیت مغناطیسی و مقاومت کمتر در برابر حرارت، بیشتر در کاربردهای عمومی‌تر که نیاز به خاصیت مغناطیسی دارند، استفاده می‌شود.
این نوع فولادها از گریدهای فولاد فریتی و مارتنزیتی هستند. برای مطالعه بیشتر می توانید به مقاله انواع گریدهای استنلس استیل مراجعه کنید.
ورق استیل بگیر خواص مکانیکی مشابه با استیل نگیر دارد. مقاومت کششی آن معمولا ۶۰۰-۷۵۰ مگاپاسکال و سختی آن برابر ۵۰-۵۵ راکول Cمی شود. این نوع فولاد در محیط‌های خشک و مرطوب مقاومت به خوردگی خوبی را نیز از خود نشان می دهد.
برای کاربردهای عمومی مثل ساخت ابزارهای جراحی و برخی از قطعات خودرو و همچنین در تولید لوازم خانگی و ظروف آشپزخانه معمولا از این نوع استیل استفاده می شود.

آیا استیل بگیر زنگ میزند؟

استیل بگیر به دلیل داشتن درصد بالای کروم (حداقل ۱۱%) در برابر زنگ‌زدگی و اکسیداسیون مقاومت قابل توجهی دارد. با این حال، این مقاومت مطلق نیست. در محیط‌هایی که حاوی کلرید‌ها (مانند آب شور دریا یا مواد شیمیایی خورنده) یا رطوبت مداوم هستند، استیل بگیر نسبت به استیل نگیر آسیب‌پذیرتر است. دلیل اصلی این موضوع، عدم وجود یا مقدار کم نیکل در ترکیب آن است که پایداری لایه اکسیدی محافظ را کاهش می‌دهد. بنابراین در شرایط عادی و خشک زنگ نمی‌زند، اما در محیط‌های خورنده و مرطوب، احتمال خوردگی و ایجاد لکه‌های زنگ روی سطح آن وجود دارد.

مهمترین گریدهای استیل بگیر

استیل نگیر چیست؟

استیل نگیر نوعی فولاد ضد زنگ است که به دلیل داشتن نیکل زیاد در ساختار خود، جذب آهنربا نمی‌شود. این نوع استیل به دلیل مقاومت بالا در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی، در صنایع مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اصطلاح “استنلس استیل” معمولاً برای استیل‌های نگیر به کار می‌رود. این فولادها در ترکیبات شیمیایی خود درصد بالایی از کروم و نیکل دارند و نسیت به فولادهای بگیر، کربن کمتری در ساخت آنها به کار رفته است.
استنلس استیل نگیر نوعی استیل صنعتی محسوب می شود و معمولا خواص مکانیکی برتری نسبت به استیل بگیر دارد. مقاومت کششی این دسته در حدود ۵۱۵-۷۵۰ مگاپاسکال و سختی آنها ۷۰-۹۰ راکول B محاسبه می شود. مقاومت به خوردگی در ورق استیل نگیر در محیط‌های مختلف بسیار خوب و بیشتر از ورق های بگیر است.
تفاوت استیل بگیر و نگیر در کاربردهای آنها نیز وجود دارد. همانطور که اشاره کردیم استیل نگیر نوعی استیل صنعتی است و کاربردهای فراگیری در صنایع مختلف دارد:

• صنایع غذایی و دارویی
• تجهیزات پزشکی
• صنایع نفتی و پتروشیمی
• صنایع خودروسازی

مهمترین گریدهای استیل نگیر

تفاوت‌های استیل بگیر و نگیر

استیل‌های ضدزنگ (Stainless Steel) به دو دسته اصلی بگیر (مغناطیسی) و نگیر (غیرمغناطیسی) تقسیم می‌شوند که تفاوت آن‌ها ریشه در ساختار متالورژیکی و ترکیب شیمیایی دارد. استیل بگیر معمولاً در گروه‌های فریتی و مارتنزیتی قرار می‌گیرد و خاصیت مغناطیسی دارد، در حالی که استیل نگیر از خانواده آستنیتی بوده و به دلیل ساختار کریستالی FCC فاقد خاصیت مغناطیسی است. تفاوت در مقدار عناصر آلیاژی مانند کروم، نیکل و کربن موجب تغییر رفتار مکانیکی، مقاومت به خوردگی، قابلیت جوشکاری و کاربردهای صنعتی می‌شود. شناخت این تفاوت‌ها برای انتخاب صحیح متریال در پروژه‌های صنعتی و ساختمانی بسیار حیاتی است.

تفاوت در ترکیب شیمیایی

استیل بگیر غالباً شامل مقدار بالای کروم (۱۱–۳۰%) و مقدار بسیار کم یا بدون نیکل است. این ترکیب موجب ایجاد ساختار فریتی یا مارتنزیتی می‌شود که خاصیت مغناطیسی دارد. در مقابل، استیل نگیر حاوی درصد بالاتری از نیکل (حدود ۸ تا ۲۰ درصد) و گاهی مولیبدن است که به پایداری ساختار آستنیتی و مقاومت بیشتر در برابر خوردگی کمک می‌کند. همین تفاوت در ترکیب، دلیل اصلی تفاوت خواص فیزیکی و مکانیکی این دو گروه است.

تفاوت در خواص مکانیکی

استیل بگیر به دلیل ساختار فریتی یا مارتنزیتی، استحکام کششی و سختی بالاتری دارد، اما انعطاف‌پذیری و چقرمگی کمتری نسبت به استیل نگیر از خود نشان می‌دهد. این نوع استیل بیشتر در کاربردهایی استفاده می‌شود که نیاز به مقاومت سایشی یا سختی دارند. در مقابل، استیل نگیر با ساختار آستنیتی خود، شکل‌پذیری و انعطاف‌پذیری بسیار عالی دارد و در عملیات‌های فرم‌دهی سرد و عمیق، بدون ترک یا شکستگی عملکرد بهتری ارائه می‌دهد.

تفاوت در مقاومت به خوردگی

استیل نگیر به دلیل وجود نیکل و مولیبدن، مقاومت بسیار بالاتری در برابر محیط‌های خورنده به‌ویژه محلول‌های کلریدی دارد. این ویژگی باعث می‌شود که گریدهای نگیر مانند ورق استیل ۳۰۴ و ورق استیل ۳۱۶ انتخاب اصلی صنایع غذایی، دارویی و دریایی باشند. در مقابل، استیل بگیر مقاومت به خوردگی کمتری دارد و بیشتر در شرایط خشک یا با رطوبت کنترل‌شده به کار می‌رود. البته برخی گریدهای خاص مانند ۴۴۶ به دلیل درصد بالای کروم، در برابر اکسیداسیون در دماهای بالا مقاوم هستند.

تفاوت در خاصیت مغناطیسی

بارزترین تفاوت میان استیل بگیر و نگیر، خاصیت مغناطیسی آن‌هاست. استیل بگیر به دلیل داشتن ساختار فریتی یا مارتنزیتی خاصیت مغناطیسی دارد و به راحتی جذب آهن‌ربا می‌شود. در حالی که استیل نگیر با ساختار آستنیتی فاقد این ویژگی است. البته ذکر این نکته ضروری است که برخی گریدهای نگیر پس از تغییر شکل سرد (Cold Working) می‌توانند اندکی خاصیت مغناطیسی پیدا کنند، اما شدت آن به هیچ عنوان با استیل بگیر قابل مقایسه نیست.

تفاوت در قابلیت جوشکاری و ماشین‌کاری

در فرآیندهای جوشکاری، گروه‌های فریتی و مارتنزیتی (بگیر) معمولاً دچار محدودیت‌هایی مانند ترک گرم و کاهش مقاومت به خوردگی در ناحیه HAZ می‌شوند. این در حالی است که آلیاژهای آستنیتی (نگیر) به دلیل ساختار پایدار خود، جوش‌پذیری بسیار مناسبی دارند و با روش‌هایی مانند TIG و MIG بدون مشکل به یکدیگر متصل می‌شوند. از نظر ماشین‌کاری نیز، سختی و شکنندگی نسبی استیل بگیر، نیازمند ابزارهای خاص و شرایط دقیق‌تر است، در حالی‌که استیل نگیر شکل‌پذیری و قابلیت ماشین‌کاری بهتری از خود نشان می‌دهد.

تفاوت در مقاومت حرارتی

وقتی صحبت از کارکرد در دماهای بالا باشد، ترکیب شیمیایی و ساختار متالورژیکی نقش کلیدی ایفا می‌کنند. آلیاژهای بگیر با درصد بالای کروم (مانند سری ۴۰۰) مقاومت بالایی در برابر اکسیداسیون دارند و برای تجهیزات حرارتی مناسب‌اند. در مقابل، فولادهای آستنیتی به دلیل پایداری در برابر خزش، در سیکل‌های حرارتی شدید عملکرد بهتری دارند. به همین دلیل، در صنایع پتروشیمی یا نیروگاه‌ها معمولاً گریدهای نگیر مانند ۳۱۰ و ۳۱۶ برای دماهای بالا انتخاب می‌شوند.

تفاوت در هزینه و دسترسی

از منظر اقتصادی، کاهش یا نبود نیکل در گروه‌های بگیر باعث می‌شود هزینه تولید پایین‌تر باشد و این موضوع قیمت تمام‌شده را کاهش می‌دهد. این مزیت اقتصادی موجب شده این دسته از استیل‌ها در پروژه‌هایی که بودجه محدود دارند، بیشتر مورد استفاده قرار گیرند. در نقطه مقابل، آلیاژهای نگیر به دلیل داشتن درصد قابل‌توجهی از نیکل و مولیبدن، قیمت بالاتری دارند، اما ماندگاری بیشتر و مقاومت در شرایط خورنده، هزینه اولیه را جبران می‌کند.

تفاوت در حوزه‌های کاربرد صنعتی

نوع کاربری نیز یکی از شاخص‌های مهم در تمایز میان این دو گروه است. فولادهای بگیر بیشتر در صنایع خانگی، قطعات خودرو، تجهیزات حرارتی و سازه‌هایی با شرایط محیطی نسبتاً ملایم استفاده می‌شوند. در سوی دیگر، فولادهای نگیر به دلیل مقاومت عالی در برابر خوردگی و انعطاف‌پذیری بالا، انتخاب اصلی برای صنایع نفت و گاز، تجهیزات پزشکی و صنایع غذایی هستند. حتی در معماری و دکوراسیون، گریدهای نگیر به دلیل ظاهر براق و مقاوم بودن، محبوبیت ویژه‌ای دارند.

استیل نگیر بهتر است یا بگیر؟

کدام یک انتخاب بهتری است؛ استیل نگیر یا بگیر؟ این پرسشی است که همواره ذهن خریداران و حتی مهندسان طراح را درگیر می‌کند. انتخاب میان این دو گروه فقط به خاصیت مغناطیسی یا قیمت خلاصه نمی‌شود، بلکه وابسته به شرایط کاری، محیط استفاده و نیازهای فنی پروژه است. استیل بگیر به دلیل نداشتن یا مقدار بسیار کم نیکل، قیمت پایین‌تر و مقاومت حرارتی بالاتری دارد و همین ویژگی، آن را برای تجهیزات حرارتی، قطعات خودرو و لوازم خانگی گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه می‌سازد. در عین حال، این دسته مقاومت کمتری در برابر خوردگی در محیط‌های مرطوب و کلریدی از خود نشان می‌دهد.

از سوی دیگر، استیل نگیر با وجود داشتن نیکل و گاهی مولیبدن، مقاومت استثنایی در برابر خوردگی و انعطاف‌پذیری عالی ارائه می‌دهد. همین موضوع سبب شده که این گروه در صنایع حساس مانند نفت و گاز، داروسازی، صنایع غذایی و حتی معماری مدرن، انتخاب اصلی باشد. هرچند قیمت بالاتری دارد، اما طول عمر و هزینه نگهداری پایین‌تر، سرمایه‌گذاری اولیه را توجیه می‌کند.

بنابراین پاسخ این پرسش، مطلق نیست؛ در محیط‌های خشک و دماهای بالا، استیل بگیر هم انتخابی منطقی است، اما در محیط‌های مرطوب و خورنده، بدون تردید استیل نگیر برتری دارد. در نهایت، شرایط پروژه تعیین می‌کند کدام استیل واقعاً بهتر است.

قیمت استیل بگیر و نگیر

قیمت استیل بگیر و نگیر بر اساس ترکیب شیمیایی، نوع گرید، شرایط بازار جهانی و هزینه‌های فرآیند تولید تعیین می‌شود. مهم‌ترین عامل در اختلاف قیمت این دو گروه، وجود یا عدم وجود نیکل در ساختار آلیاژ است. استیل نگیر (آستنیتی) به دلیل داشتن درصد بالای نیکل و گاهی مولیبدن، هزینه تولید بالاتری دارد و به همین دلیل قیمت آن نسبت به استیل بگیر (فریتی یا مارتنزیتی) بیشتر است. در مقابل، استیل بگیر که نیکل کمی دارد یا فاقد آن است، مقرون‌به‌صرفه‌تر عرضه می‌شود.

عوامل دیگری مانند ضخامت و ابعاد ورق یا تیوب، روش تولید (درزدار یا بدون درز)، نوسانات قیمت جهانی فلزات پایه به‌ویژه نیکل و کروم، نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل و استانداردهای کیفی نیز بر قیمت نهایی تأثیر مستقیم دارند. علاوه بر این، کاربردهای تخصصی مانند صنایع غذایی، دارویی یا نفت و گاز که نیازمند گریدهای خاص هستند، باعث افزایش تقاضا و در نتیجه قیمت می‌شوند. به همین دلیل برای خرید، همواره باید شرایط فنی پروژه و نوسانات بازار جهانی در نظر گرفته شود. اگر میخواهید از قیمت گریدهای مختلف استیل مانند لوله استیل ۳۰۴L و لوله استیل ۳۱۶ مطلع شوید میتوانید همین حالا تماس بگیرید.